Te Ipukarea
He Pātaka Mātauranga
He Whakamārama
Ko te whāinga matua o tēnei kaupapa, he hopu i ngā reo o ngā tohunga o te reo Māori mai i te hiku o Te Ika-a-Māui ki Murihiku, e kōrero ana mō ngā ariā me ngā tikanga o te ao Māori.
I te marama o Whiringa-ā-rangi, i te tau 2009 ka whakarauika mai ētahi o ngā rūruhi me ngā ruānuku ki te marae o Te Wānanga Aronui o Tāmaki Makaurau, ki Ngā Wai o Horotiu. Koia nei ngā rūruhi me ngā ruānuku i tae mai: Ko Te Aue Davis rātou ko Mereana Mokikiwa Hutchen, ko Jossie Te Ohorere Kaa, Ko Wiremu Kaa, ko Te Paekiomeka Ruha, ko Katerina Te Heikōkō Mataira, ko Te Uruhina McGarvey, ko Merimeri Penfold, ko Te Onehou Phillis, ko Wiremu Wiremu, ko Huirangi Waikerepuru.
Kaupapa
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Te Tangihanga
Ko te tangihanga te kaupapa o tēnei kōpae. Ka puta ko ētahi tikanga e hāngai ana ki tēnei āhuatanga Māori.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Te Wai / Te Hapū
Ko ngā kōrero ēnei e pā ana ki te wai, me te huinga tāngata e kiia ana ko te hapū.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
He mana whenua, he mana tangata
Ko te kaupapa kōrero mō tēnei kōnae e pā ana ki te mana o te whenua, ki te mana o te tangata hoki.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Taku Reo Rangatira ē
He hokinga mahara tēnei mō tō tātou huinga kaumātua ki ā rātou e taitamariki ana.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Ka tipu, ka rea.
Ko ō tātou kaumātua e kōrero ana mō ngā tau tamariki. Ko ngā kaupapa kei roto, he aha kei te ingoa?
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Te Ao Tapu. Te Ao Noa/Te Rangatira
Ko te wāhanga tuatahi o tēnei kōnae, ka wānangahia te tapu me te noa, me ngā pānga o ēnei tikanga ki te ao o te Māori.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Te Mana/Te Ao Hangarau
I te wāhanga tuatahi o tēnei kōnae, ka kōrerorero ō tātou kaumātua mō te mana.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Ka tipu, ka rea – Wāhanga 2
Ko te tuaruatanga tēnei o ngā kōrero mō ngā tau tamariki a ō tātou hui kaumātua.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Te Whanaketanga/Taku reo rangatira e/He Mana tangata.
Ko ngā kaupapa kōrero, ko ngā tikanga i kitea, i ākona e ō tātou kaumātua i a rātou e tupu ake ana.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Te Whanaketanga – Wāhanga 2/Te Ao Hangarau/Ngā mahi nanakia
He tuaruatanga tēnei o ētehi o ngā kaupapa nō te kōnae tuaiwa.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Ngā mahi mīharo/Ngā tikanga/Te Tangihanga
Ka ngā kaupapa, ko ngā mea miharo, ngā tikanga tuku iho me ngā tikanga e pā ana ki te tangihanga.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
He kōrero tuku iho/Te Pakanga Tuarua
Ko ngā kōrero kua tuku iho ki ō tātou kaumātua e ō rātou pākeke me ētehi kōrero e pā ana ki te pakanga tuarua o te ao.
-
Te 17 o Whiringa-ā-rangi, 2009
Te Rangatira – Wāhanga 2/Te Ao Hangarau – Wāhanga 2/Ngā Wawata.
Ka wānangatia ngā āhuatanga o te rangatira, o te hangarau, tae atu hoki ki ngā wawata o te hunga kaumātua.
Ngā mihi:
Tuatahi, ko ngā mihi ā Te Ipukarea ki te whānau o Whakaata Tangata Whenua, ki tō rātou pane hoki, ki a Robert Pouwhare, mō tō rātou pukumahi ki te whakaputa i ēnei kōnae whakaata nei.
Heoi anō rā, ko ngā whakamutunga ka waiho mō tō tātou whaea, mō tō tātou kuia, mō Te Aue Davis. I te whakaotinga o ngā kōnae whakaata nei, kua hinga kē tēnei o ō tātou mātanga o te ao Māori. E kui, moe mai rā i tō moenga roa, haere atu rā ki te taha o ō mātua tūpuna. Haere atu rā ki te urunga tē taka, ki te moenga tē whakaarahia. Okioki atu e kui, okioki atu.
